De toekomst van Europa

De stilte na het `nee' is in Nederland oorverdovend. Van links tot rechts, politiek Nederland gedraagt zich als een konijn gevangen in het licht van de koplampen. Bang om de toorn van de kiezer over zich te krijgen.

D66 niet. D66 maakt als enige politieke partij in Nederland Europa tot verkiezings-item. Wie op ons stemt, stemt voor Europa. Wie op D66 stemt, wil dat Nederland meepraat in Europa.

Niet omdat we zonder kritiek zijn:

• - 

  Europa is te veel subsidie,
• - 

  teveel bureaucratie,
• - 

  te veel landbouw
• - 

  en te weinig duurzaamheid

Europa is ook te weinig mensenrechten,te weinig democratie. Allemaal waar. Dat willen we veranderen, dat zullen we veranderen. In die zin is 22 november opnieuw een referendum over Europa,

Jullie hebben de afgelopen weken gezien dat politici in andere landen zich roeren. Angela Merkel, Segolene Royal, Nicolas Sarkozy, ik noem er maar een paar. Allemaal zetten ze hun visie op Europa neer. Balkenende blijft stil.

Eurocommissaris Kroes riep vanuit Brussel onze premier tot de orde, en sprak haar zorg uit over het gebrek aan discours in Nederland. Jan-Peter Balkenende vond de oproep van onze Commissaris `goedkoop' en `leeg'. Maar wie zelf geen visie heeft, kan een ander dat soort verwijten niet maken.

Het gebrek aan visie was al zo treffend geformuleerd in de Troonrede, waarin institutionele hervormingen doodleuk niet prioritair werden verklaard. Alsof Nederland door het `nee' tegen de Europese grondwet, niet de plicht heeft om mee te denken over een alternatief, dat voor Europa en Nederland acceptabel is.

In Nederland is Europa de laatste jaren gereduceerd tot een geldkwestie. De VVD heeft het debat daarover gegijzeld. Geen woord over de baten van de EU, geen woord over al die jaren dat Nederland netto-ontvanger was. "I want my money back", zo klonk het in Nederland op z'n smalst.

Ik geef jullie enkele redenen om na te denken over Europa. Ik wil ermee aantonen dat we in Europa samen sterker staan dan de lidstaten ieder voor zich.

1. Terrorismebestrijding en migratie

Een verdeeld Europa, betekent dat de VS de dienst uitmaken in de strijd tegen het terrorisme. En dat betekent weer dat terreurverdachten voor onbepaalde tijd kunnen worden opgesloten zonder proces. Dat betekent excessen als Guantanamo Bay, Abu Graib, geheime CIA vluchten en verhoorcentra waar `niemand' iets van weet. Dat betekent dat er ineens twee definities zijn van folteren: een voor de VS en een voor de rest van de wereld. Wat zijn we naïef geweest.

Nederland kan niet accepteren dat de Verenigde Staten de dienst uitmaken. We moeten pal staan voor de Europese waarden. Daarom waken we ervoor door te schieten in anti-terrorisme wetgeving.

We koesteren in Europa de rechtstaat, de mensenrechten, de democratische controle. Dat betekent dat het doel niet de middelen kan heiligen. Als er strengere wetgeving nodig is, moeten we een horizonbepaling en een evaluatie inbouwen. We denken na over de balans tussen privacy-bescherming en anti-terrorisme wetgeving zoals de passagiersgegevens van de vliegtuigmaatschappijen of de bankgegevens die de Amerikanen simpelweg eisen.

Van de 25 Europese lidstaten zijn er 13 in het recente verleden een dictatuur geweest. De Tweede Wereldoolog en de Koude Oorlog liggen nog vers in ons geheugen. Wij weten dat individuele vrijheid een verworvenheid is.

Er zijn ook manieren om terrorisme in Europees verband, en mét de VS samen, te bestrijden die niet overmatig ten koste gaan van die individuele vrijheden. Door efficiëntere besluitvorming op politie- en justitieterrein in Europa (nu nog veto) en door democratische controle erop (nu geen co-decisie waardoor het Europees Parlement geen rol speelt). En we moeten veel meer inzetten op preventie.

De stroom van illegalen die desperaat Europa probeert te bereiken, is een teken van radicalisering, dat ingedamd moet worden door armoedebestrijding, hulp bij conflicten, hulp bij rampen.

Doel moet zijn:

Voorkomen dat mensen op zoek gaan naar een betere toekomst en daarbij de dood riskeren in een niet zeewaardige boot. Maar ook: gelijke behandeling aan de buitengrenzen van de EU. En tot slot een Europese greencard zodat arbeidsmigratie naar de EU toe op basis van heldere criteria mogelijk wordt.

2. Interne markt en sociaal beleid

Een goed werkende interne markt is essentieel voor de Europese en Nederlandse concurrentiekracht. Het bevordert concurrentie, vergroot de dynamiek en innovatie en biedt voldoende economische schaal in een sterk concurrerende mondiale omgeving.

Er is veel veranderd de afgelopen jaren. De EU is uitgebreid, de interne markt is veel groter geworden. De mondiale concurrentie neemt enorm toe, landen als India en China ontwikkelen zich in een groot tempo. Het draagvlak voor de interne markt staat onder druk. De Poolse loodgieter staat symbool voor de vermeende verdringing op onze arbeidsmarkt.

Onder invloed van de veranderingen van de afgelopen jaren, zagen we een politieke Pavlov-reactie.

• - 

  Minder Europa is beter.
• - 

  We willen wel de lusten, maar niet de lasten van de nieuwe lidstaten
• - 

  En Brussel mag zich niet bemoeien met onze nationale eigenaardigheden zoals de woningbouwcorporaties, de publieke omroep of voetbal.

Een traditionele reflex van bescherming van wat je hebt. Insiders houden outsiders buiten. D66 stelt dit aan de kaart. De interne markt bestaat inderdaad uit regels. Van die regels profiteren bedrijven die hun diensten of producten over de grens willen aanbieden. Van die regels profiteren burgers, die als consument hun belangen gediend zien. En Brussel heeft geen monopolie op wetgeving.

De kwaliteit van de Brusselse wetgeving is in de regel goed, we zijn er altijd zelf bij, en als het niet bevalt? Dan moet je het benoemen en oplossen, in plaats van er alleen over klagen.

Dankzij de interne markt is Europa een stuk socialer en milieuvriendelijker geworden. Europees beleid is namelijk een `race to the top'. De nieuwe lidstaten bijvoorbeeld hebben zich enorm moeten inspannen om te kunnen voldoen aan bepaalde milieu- en hygiënevoorschriften.

Het is dus niet sociaal om grenzen dicht te gooien. Het is niet sociaal om 2e rangs lidstaten te creëren, voor wie de regels van de Interne Markt niet gelden. Vrij verkeer van personen (een van de vier vrijheden in Europa) moet gelden voor iedereen.

En we zijn nog niet klaar. Er zij nog tal van terreinen waar meer mogelijk is. Energiebeleid, onder andere om de transitie naar nieuwe brandstoffen mogelijk te maken. De erkenning van diploma's. De financiële dienstverlening. Transport.

Conclusie:

Er is zelfvertrouwen nodig om te durven kiezen voor Europa. En dat zelfvertrouwen kunnen we halen uit onze economische prestaties, waar we ons weer meten met de besten in Europa.

Als het aan D66 ligt kunnen we dat ook halen uit ons onderwijs dat zich moet kunnen meten met het beste in Europa. De studenten van nu die gemakkelijk door Europa bewegen en Europees hebben leren denken..

Zij zien de kansen die de interne markt biedt.

Zij willen zien de nieuwe lidstaten niet als een bedreiging maar als een kans.

Zij zien dat de toekomst van Nederland in Europa ligt.