Debat crisis Gazastrook - 9 Januari 2009

Voorzitter,

Procedure dit debat

Ik heb weinig debatten meegemaakt die zo moeilijk te organiseren waren als deze.

De zogenaamde oorlog in de bus van Gouda moest hier met spoed worden besproken _het eufemistisch beschreven conflict in Gaza mag weken wachten.Terwijl de afgelopen weken, en ook vandaag weer, veel mensen in Nederland niet op de schaats, maar hier op het plein stonden, om aandacht te vragen voor Gaza en Israel.

De drie regeringspartijen en de PVV en de VVD hebben een week lang het publiek debat tegen gehouden. (was dan thuis gebleven zeg ik tegen deze partijen, maar maak het anderen niet onmogelijk om met de regering in discussie te gaan)

De vrijheid van debat is de essentie van democratie !

Voorzitter,

Insteek D66

Deze crisis is niet van de afgelopen weken, misschien zelfs niet van de afgelopen zestig jaar.

Ik laat het ontleden van de geschiedenis van dit conflict graag aan historici en kijk als politicus primair naar oplossingen.We kunnen echter wel constateren dat de laatste jaren weinig winst is geboekt met het vredesproces.

We zien dat Israël in de eerste weken van deze escalatie zeer nauwkeurig te werk is gegaan,

in de eerste weken zagen we precisie bombardementen om burgers te sparen, daar spreekt een langere militaire voorbereiding uit. Dat was plan A.

Maar waar blijft nu plan B?

Je kunt namelijk niet de gehele infrastructuur van een gebied bombarderen, ontwrichten

ook al vind je dat je het grootste gelijk van de wereld hebt.

En dan niet met plan B komen

met opbouw,

met humanitaire bijstand

en met een lange termijn plan.

Dat hebben we gezien in Irak

Door het gebrek aan plan B is daar een tikkende bom gecreëerd.

En niemand, ook niet Israëlische burgers die in veiligheid willen leven, schiet daar wat mee op.

Ik vraag de minister of hij dit aan de orde heeft gesteld bij de Israëlische regering.

De brief was naar mijn menig te eenzijdig, daarom graag hier vandaag - na de ministerraad - een helder oordeel van de minister. Mij gaat het niet om het veroordelen van de vergelding van raketten, maar de mate waarin. De proportionaliteit.

Dan horen we trouwens misschien via deze minister ook de mening van de PvdA, die vooralsnog deze week stil bleef. Steeds stiller naar mate de tijd vorderde.

D66 ziet in deze acties geen plan B

Wij zien nu een nieuwe generatie Palestijnse kinderen opgroeien met de beelden van afgelopen dagen op het netvlies

en VN scholen die worden gebombardeerd.

wij weten echter ook dat de raketbeschietingen van Hamas op Israel al langer aan de gang waren.

Israël vertrok uit Gaza

raketaanvallen werden vervijfvoudigd,

Israel hielt Gaza dicht,

de situatie voor burgers werd onhoudbaar.

De wapensmokkel vanaf Egypte liep door, overigens.

samen met smokkel van voedsel en water.

Op dit moment kunnen Hamas raketten 40 kilometer overbruggen

en is de situatie in Gaza een humanitair drama.

Wat betekent dit nu, voor dit debat?

We kunnen rustig 3 uur debatteren de schuldvraag, over de kip of het ei.

We kunnen een uitgebreide semantische discussie houden over de woorden `veroordelen' `proportioneel' of  `betreuren'. Of over het onnodig provocerende woord intifadah. 

Voorzitter, dat leidt zinloos af.

Europa

Vanuit D66 vooral vragen aan deze minister

over de uitweg uit de huidige crisis,

over de rol van Europa,

over de schrijnende humanitaire situatie,

over de weerslag van ontwikkelingen op de rest van de wereld, Europa en Nederland.

Nu de Verenigde Staten in een soort machtsvacuüm tussen twee regeringen zitten,

zijn meer dan anders de ogen op Europa gericht.

Europa heeft "momentum" zo gezegd.

Hoe oordeelt de minister trouwens over het feit dat president-elect Obama de isolatie van Hamas wil doorbreken?

Europa laat van zich horen,

Sarkozy heeft zijn minister gestuurd

Tsjechië als voorzitter, is langs geweest

Nederland en Denemarken hebben onderhandeld over een vredesmacht.

Buiten de grenzen van de Unie mengen Turkije en Rusland zich in het conflict.

Maar hoe staat het met de afstemming?

Hoe zijn de initiatieven van Frankrijk, Denemarken, Nederland en Tsjechië gecoördineerd?

Waarom verloopt niet alles via het voorzitterschap?

D66 vindt het wenselijk om zo veel mogelijk met één mond te spreken.

Wat is de positie van de Europese landen in de Veiligheidsraad?

Heeft het kwartet een gezamenlijke strategie?

D66 is het met de regering eens dat betrekkingen met Israël in het kader van het Europees nabuurschapbeleid moeten blijven bestaan.

Maar de intensivering kan wat mij betreft op een lager pitje.

Vooralsnog zien we niet dat economische sancties partijen dichter bij elkaar brengen.

Wel is de vraag hoe het politieke proces kan worden verdiept zodat Israël verplichtingen richting Palestijnen nadrukkelijker nakomt.

Humanitaire situatie & Staakt-het-vuren

Het voorstel van de regering om een missie te sturen,

en zo een neutrale waarneming aan de grenzen met Egypte te borgen,

lijkt ons een goede richting.

Maar D66 heeft in eerdere overleggen al aangeven zich zorgen te maken over de slagkracht van een missie als EUBAM, bij Rafah

Deze missie is een monitor missie, die zaken bekijkt en evalueert, daarmee wordt niemand ontwapend.

Wordt de missie die de minister nu voorstelt ook één die daadwerkelijk actief wapensmokkel kan stoppen of voorkomen?

Nederland zal een robuuste bijdrage leveren.

Wanneer kunnen we de art.100 brief verwachten?

En wat is de context van de missie: welke vrede zal worden bewaakt?

Is er inmiddels meer duidelijkheid over een staakt-het-vuren?

Is dat een randvoorwaarde?

Slot - Weerslag op gemeenschappen

De demonstratie van vorige week zaterdag maar ook die van vanochtend, maakt duidelijk dat veel Nederlanders zich zorgen maken. Iedereen voelt zich machteloos. Frustratie mag niet overslaan in apathie.

Kan de minister iets zeggen over hoe het publieke debat in Nederland verschillende groepen raakt?

D66 wil graag dat er voor wordt gewaakt dat de reactie op Israëlische acties negatieve gevolgen heeft voor de Nederlands joodse gemeenschap.

Het zelfde geldt voor anti-islam gevoelens;

ontwikkelingen in het Midden Oosten mogen in brede zin geen discriminatie binnen Nederland tot gevolg hebben.

Graag een reactie.

Ook horen wij graag iets over het effect van de crisis op de missie in Afghanistan. Heeft de escalatie in Gaza gevolgen voor de vorderingen daar?