Kritiek op een religie wordt vaak geïnterpreteerd als een aanval op de kerk of een beperking van vrijheid van godsdienst. Ten onrechte. D66 staat pal voor de vrijheid van geweten, en dus ook voor de vrijheid van godsdienst. Maar dit zijn individuele rechten. Vrijheid van godsdienst betekent dat elke burger in volledige vrijheid een godsdienst kan kiezen, uitoefenen, afzweren, van godsdienst veranderen, of – zoals veel mensen – ervoor te kiezen helemaal geen godsdienst aan te hangen. Voor D66 behoort vrijheid van geweten en vrijheid van godsdienst tot de kernwaarden van de democratie.

Om vrijheid van godsdienst te kunnen garanderen moet de overheid alle godsdiensten en andere levensovertuigingen gelijkelijk behandelen. Geloof en levensovertuiging maken deel uit van het maatschappelijk leven, maar elke burger moet – ongeacht de manier waarop hij/zij in het leven staat – gelijk behandeld worden door publieke instanties.

In de laatste jaren ziet D66 dan ook met zorg hoe de leiding van de Europese Instellingen steeds meer een platform bieden voor godsdienstige leiders, en dan vooral van de meest conservatieve stromingen. Seculiere en humanistische stromingen, en meer liberale religieuze stromingen, worden stelselmatig genegeerd en stiefmoederlijk behandeld. Het feit dat deze groepen minder georganiseerd zijn en geen herkenbare leiders hebben mag er niet toe leiden dat ze geen stem meer krijgen.

Vrijheid van godsdienst betekent nadrukkelijk niet het recht van een groepering om de grondrechten van anderen te beknotten of niet te erkennen, of om de eigen moraal dwingend op te leggen aan anderen. Zo mag de vrijheid van godsdienst geen vrijbrief zijn om vrouwen of homo’s te discrimineren, het recht op zelfbeschikking van anderen in te perken, of om de eigen seksuele moraal of definitie van gezin en relatie op te leggen aan anderen.

D66 pleit voor daadwerkelijke vrijheid van godsdienst en geweten, voor alle Europeanen. Dat betekent dat de leiders van de EU instellingen niet de rechten en privileges van een bepaalde godsdienst voorop mogen stellen, ten koste van een andere. Het betekent geenszins dat ze hun eigen opvattingen moeten loslaten of ontkennen, maar het betekent wel dat ze alle Europeanen, van alle gezindten, ongeacht hun overtuigingen, geloof en levenswandel, gelijkelijk een stem geven.

In 2004 heeft Sophie in 't Veld het "Europees Platform voor Secularisme in de Politiek" (EPPSP) opgericht. Leden van het Platform zijn MEP's van verschillende politieke kleur, die zich allen inzetten voor voor secularisme binnen de politiek. De overheid dient strikt neutraal te zijn en religie dient geen rol te spelen in het besluitvormingsproces noch op nationaal, noch op Europees niveau. Andersom betekent dit overigens dat de staat zich niet mengt in de aangelegenheden van de kerk.

Elk land in Europa heeft zijn eigen model van scheiding van kerk en staat. Er zijn grote verschillen: in het Verenigd Koninkrijk en Scandinavië bestaat er formeel geen scheiding van kerk en staat, maar de samenleving is uitgesproken seculier. Er zijn ook EU landen waar er een formele stricte scheiding is, maar waar religie een grotere rol in de samenleving speelt, zoals in Frankrijk.

Het Platform waar Sophie in 't Veld voorzitter is waakt over de principes van scheiding van kerk en staat. In het Verdrag is vastgelegd dat er een "open, regelmatige en transparante" dialoog moet zijn met kerken en niet-confessionele organisaties. In het licht daarvan heeft het Platform steeds benadrukt dat de ontmoetingen met EU leiders en kerkelijke leiders publiek moeten zijn. Daarnaast moet er een evenwicht zijn tussen kerken en niet-confessionele organisaties en EU instellingen mogen niet de ene kerk of godsdienst boven de andere bevoordelen.

Zo is het Platform is een groot tegenstander van de mogelijke speciale adviseursstatus die het Vaticaan of de Conferentie van Bisschoppen (Comece) zou krijgen binnen de Commissie.

Het Platform werkt nauw samen met religieuze organisaties van allerlei denominaties, evenals met humanistische en mensenrechtenorganisaties. De zittingen zijn openbaar en worden ook zeer goed bezocht.

Binnenkort komt de nieuwe EPPSP website beschikbaar.

Meer informatie via elzelien.vandersteen@europarl.europa.eu