Ruim 50 jaar geleden werd de Europese Unie opgericht om vrede tussen de lidstaten te waarborgen. In dit opzicht is de Europese Unie een groot succes. De grootste bedreigingen voor onze veiligheid komen tegenwoordig van buiten het Europese continent. Dictaturen en falende staten confronteren ons met problemen die we niet kunnen negeren. Iran, Pakistan en Afghanistan lijken ver weg maar instabiliteit in het Midden-Oosten en Azië zijn wel degelijk een probleem voor Europa. Ook klimaatverandering, dreigende tekorten aan drinkwater en voedsel, en de afhankelijkheid van grondstoffen kunnen onze veiligheid bedreigen. De Europese Unie moet steeds nadrukkelijker buiten haar eigen grondgebied optreden.

Mensenrechten, waaronder het recht op leven en vrijheid, zijn universeel. D66 wil dat Europa een voortrekkersrol speelt bij het beschermen van mensenrechten in de rest van de wereld. Nederland en Europa hebben de wereld hierbij écht iets te bieden. Denk aan onze internationaal rechtelijke traditie – in 2009 is het 400 jaar geleden dat Hugo de Groot met zijn Mare Liberum de basis voor het internationaal recht legde – en onze ervaring met ontwikkelingssamenwerking. Deze krachten kunnen wij het meest effectief inzetten als alle lidstaten gezamenlijk optrekken. Nederland is een te kleine speler om op het wereldtoneel serieuze vuist kunnen maken: hetzelfde geldt voor een verdeeld Europa.

Daarnaast steunt de Europese samenwerking op waarden die alle lidstaten delen. Deze waarden zijn vastgelegd in de Europese verdragen en het handvest van de Grondrechten. Beschermen en bevorderen van mensenrechten, grondrechten en burgerrechten behoren tot de kerntaken van de Europese Unie en haar lidstaten. Die taak ligt ondubbelzinnig vast in een breed scala aan verdragen, conventies en wetten, zoals de EU Verdragen, wetgeving en jurisprudentie, het EU Handvest van de Grondrechten, het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens, VN Verdragen en conventies.

De vrijheid van meningsuiting en het recht op een eerlijk proces zijn daar voorbeelden van. Deze rechten en vrijheden worden concreet als een Gay Pride in Warschau wordt verboden. Of als de CIA illegaal gevangenen uitlevert voor marteling of vervoert naar Guantanamo Bay met medeweten of medewerking van EU-lidstaten. Om deze misstanden te voorkomen moet de Europese Unie meer middelen krijgen om de grondrechten af te dwingen. Het EU-Handvest van de Grondrechten (onderdeel van het Verdrag van Lissabon) biedt hiervoor een goede basis.

Helaas heeft de Europese Unie geaccepteerd dat twee landen een vrijstelling (opt out) hebben gekregen uit dit Handvest van de Grondrechten, om respectievelijk te ontsnappen aan normen van sociale bescherming en aan het verbod op homodiscriminatie.