D66-fractievoorzitter in de Tweede Kamer Alexander Pechtold en D66-Europarlementariër Marietje Schaake willen dat Nederland en de Europese Unie zich inspannen om de VN Veiligheidsraad te hervormen. De sociaal-liberaal meent dat de veto’s van Rusland en China inzake Syrië de noodzaak van hervorming van het veto-systeem en de Veiligheidsraad onderstrepen. Pechtold, tevens Buitenlandwoordvoerder voor zijn fractie: "Deze veto’s zijn een enorme tegenslag voor de Syrische bevolking en ondermijnen de slagkracht en geloofwaardigheid van de Verenigde Naties. Naast concrete stappen om de Syrische bevolking te helpen, moeten wij zo snel mogelijk de Veiligheidsraad representatiever maken en het vetorecht beperken."

Afspiegeling internationale verhoudingen

De Veiligheidsraad is het uitvoerende orgaan van de Verenigde Naties en is allereerst verantwoordelijk voor de handhaving van vrede en veiligheid. De Raad telt vijftien leden, waarvan vijf permanente leden met vetorecht. Dit zijn China, Frankrijk, Rusland, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. Pechtold vindt dat minister Rosenthal zich in EU-verband moet inzetten om de Veiligheidsraad een afspiegeling te maken van de huidige internationale verhoudingen, in plaats van die uit de tweede helft van de vorige eeuw. India en de EU als geheel zouden volgens hem één zetel moeten krijgen in de Veiligheidsraad. Hij deed zijn oproep vandaag tijdens een Kamerdebat over de situatie in de Arabische regio.

Veiligheidsraad moet geloofwaardig leider zijn

Daarnaast pleit Pechtold ervoor om het vetorecht van de vijf permanente leden te beperken tot zaken die in het directe belang van de vijf zelf zijn. Landen die een veto uitspreken moeten uitleggen waarom ze dat doen. Pechtold: "De Veiligheidsraad moet een geloofwaardige leider zijn als het gaat om de bescherming van mensenlevens en mensenrechten. Dat betekent dat de Raad representatief moet zijn. Daarnaast is het onacceptabel dat één of twee lidstaten de rest van de wereld gijzelen met een veto. Daarmee wordt een belangrijk deel van de internationale diplomatie bijkans lamgelegd." In 1999 waarschuwde toenmalig minister Van Aartsen (Buitenlandse Zaken, VVD) in een speech bij de VN dat het huidige vetosysteem een risico is voor het overeind blijven van de VN. “Herhaaldelijke passiviteit” zou volgens hem resulteren “in parallelle acties buiten het VN-raamwerk”, waardoor de organisatie “steeds meer in een marginale rol gedrukt zou worden.

Directe actie richting Syrië

Het Syrische regime treedt al bijna een jaar lang keihard op tegen vreedzame demonstranten maar ook tegen kinderen. Dat optreden wordt steeds bloediger. De Verenigde Naties meldden in december 2011 dat er meer dan 5000 doden zijn gevallen tijdens de opstanden. Daarna is het voor de VN onmogelijk geworden om het aantal slachtoffers bij te houden en zijn zij gestopt met tellen. De veto’s van Rusland en China onderstrepen dat het noodzakelijk is de Veiligheidsraad te hervormen. Schaake: “De EU moet zelf ook direct actie ondernemen. In het Europees Parlement roept D66 op tot hardere gerichte sancties tegen Syrische machthebbers, het staken van handel met geldschieters van Assad en samenwerking tussen de EU, Turkije en de Arabische Liga om veilige zones langs de Syrische grenzen mogelijk te maken.”