Europarlementariër Sophie in 't Veld zal haar collega's adviseren tegen het akkoord met de Verenigde Staten te stemmen over de uitwisseling van 'passenger name records' (PNR). Volgens In 't Veld, namens het Europees Parlement rapporteur op dit dossier, voldoet het akkoord niet aan de voorwaarden die het Europees Parlement in 2010 stelde en is het niet in lijn met EU-wetgeving. "We zijn niet tegen het gebruik van persoonsgegevens voor de strijd tegen zware grensoverschrijdende criminaliteit en terreur, maar wel binnen duidelijke afgebakende grenzen en met goede rechtsbescherming voor burgers. Dit akkoord bevat geen van beide."

Grootste bondgenoot

"De onderhandelingen met de VS begonnen begin 2003 en dit akkoord - eind 2011 getekend door de Raad van Ministers - zou het vierde op rij zijn. Het is zeer teleurstellend dat 9 jaar onderhandelen met onze grootste bondgenoot niet resulteert in een akkoord dat de Europese normen en fundamentele rechten respecteert", aldus In 't Veld.

Nietig

"Dit akkoord is op veel punten een verslechtering ten opzichte van het akkoord met de VS uit 2004. Vergeet niet dat het Europees Parlement dat akkoord heeft aangevochten bij het Europese Hof van Justitie, en met succes. We kunnen onmogelijk instemmen met een akkoord dat slechter is dan het akkoord uit 2004. Dat is niet geloofwaardig."

Minimumeisen

In 't Veld vindt het akkoord dat de Europese Unie eerder dit jaar met Australië sloot, de minimum standaard voor PNR-overeenkomsten met derde landen. "Afspraken over de overdracht van dergelijke gegevens scheppen een niet te onderschatten precedent. Een toenemend aantal landen wil in de toekomst aanspraak maken op passagiersgegevens."

Amerikaans Congres

In 't Veld vindt de betrokkenheid van het Amerikaanse Congres niettemin een positieve ontwikkeling. "Het is een goede stap dat we vanaf nu met onze parlementaire collega’s aan de overkant van de Atlantische Oceaan samenwerken." De D66-politica erkent de inspanningen van de Europese Commissie voor een beter akkoord. "Maar tot mijn grote spijt is de uiteindelijke tekst niet zodanig verbeterd dat ik het kan aanbevelen."

Belangrijkste punten van kritiek

Noodzaak / proportionaliteit: 

De noodzaak en proportionaliteit van grootschalige opslag en verwerking van PNR-gegevens zijn niet voldoende gerechtvaardigd. Er is nooit onderzoek gedaan naar minder ingrijpende alternatieven. 

Beperking van het aantal doeleinden: 

Het Europees Parlement heeft in 2010 bepaald dat PNR-gegevens alleen mogen worden gebruikt voor de strijd tegen terrorisme en zware grensoverschrijdende criminaliteit. Echter, het huidige akkoord biedt ook ruimte voor andere niet-gespecificeerde doeleinden, waaronder immigratie en grenscontroles.

Bewaartermijnen: 

De gegevens worden voor onbepaalde tijd opgeslagen, met een geleidelijk beperkte toegang tot de data. Na 15 jaar worden de gegevens geanonimiseerd. In 't Veld legt uit: "Deze bewaartermijn is een stuk langer dan die in de overeenkomst met Australië en zeker veel langer dan in het akkoord met de VS uit 2004, waar de gegevens al na 3,5 jaar werden vernietigd."

Wijze van doorgifte:

De zogenaamde 'pull'-methode is nog steeds niet onmogelijk, ondanks een expliciete eis van het Europees Parlement. De Amerikaanse autoriteiten kunnen dus nog steeds in de Europese datasystemen inloggen om zelf passagiersgegevens te verzamelen. Misbruik ligt op de loer: de VS verschafte zich in het verleden meer dan tienduizenden keren per maand toegang tot de Europese systemen.

Gebruik van gevoelige gegevens: 

Gevoelige gegevens, zoals medische gegevens of informatie over seksuele aard of religie, worden niet langer direct uit het PNR verwijderd. In de overeenkomst uit 2004 was het gebruik van gevoelige gegevens nog expliciet verboden.

Rechtsmiddelen:

De overeenkomst uit 2011 biedt geen volwaardige rechtsbescherming voor EU-burgers in de Verenigde Staten.

Verdere doorgifte naar derde landen: 

De afspraken over het delen van gegevens tussen autoriteiten en over de verdere doorgifte van gegevens aan derde landen zijn niet substantieel aangescherpt ten opzichte van eerdere versies van de overeenkomst.

Rapport Sophie in 't Veld