EU-buitenlandchef Catherine Ashton is er na meer dan twee jaar niet in geslaagd haar functie volwaardig in te vullen en een zichtbaar Europees buitenlandbeleid uit te dragen. D66 wil daarom een debat over haar functioneren. In een snel veranderende wereld is een zichtbare en krachtige EU-minister van Buitenlandse Zaken pure noodzaak.

Evaluatie

Dat zegt D66-Europarlementariër Marietje Schaake vandaag in een interview met opinieweekblad Vrij Nederland. "Er zijn veel klachten over het functioneren van de Hoge Vertegenwoordiger en haar dienst. Heel Brussel praat erover. In plaats daarvan wil ik een volwaardige evaluatie, waarbij we óók de rol van lidstaten bekijken. Zij ondermijnen vaak expres een EU-standpunt."

Europese Hillary Clinton

De functie van Hoge Vertegenwoordiger voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid werd in 2009 gecreëerd om in de wereld hét gezicht van de Europese Unie te worden. De beroemde vraag van Henry Kissinger, "wie te bellen als je Europa wilt spreken", zou daarmee eindelijk zijn beantwoord: een Europese Hillary Clinton. Dat is niet gelukt, stelt Schaake vast. "Ashton vervult de functie beschamend slecht, zowel binnen de organisatie als in haar optreden naar buiten. We móeten zoeken naar een alternatief. Deze functie is essentieel voor de toekomst van Europa en moet gered worden van iemand met zo'n gebrek aan competenties, anders hebben we er generaties lang last van." Schaake benadrukt het gebrek aan gezamenlijk Europees optreden tijdens de revoltes in Noord-Afrika en het Midden-Oosten. Ook stelt Ashton de verkeerde prioriteiten en lopen diplomaten weg door mismanagement. "In het buitenland kennen mensen haar nauwelijks of laten politici weten bezorgd te zijn."

Wissel

Schaake gaf Ashton bij haar aantreden het voordeel van de twijfel. Het Europees Parlement heeft de Hoge Vertegenwoordiger in het begin van haar mandaat extra gesteund - juist om de functie te verstevigen ten opzichte van de lidstaten. Na twee jaar is de conclusie echter onvermijdelijk. Ook de belangrijkste bondgenoten van de EU zijn bezorgd. Formeel kan het Europees Parlement een Eurocommissaris niet wegsturen. Schaake kondigt in Vrij Nederland onconventionele voorstellen aan. "Binnenkort zit Ashton op half term. Dat lijkt me een goed moment om haar functioneren te evalueren. En wie weet kan er wel een wissel plaatsvinden binnen de Europese Commissie? Als je iets wilt veranderen, dan kan dat heus wel."

EU steeds minder invloed

Het functioneren van de Hoge Vertegenwoordiger is volgens D66 cruciaal om de EU internationaal effectief te laten opereren. Schaake: "We leven in een verbonden wereld met een aantal grote spelers die in een moordende concurrentie zijn verwikkeld. Om politieke macht, om talent, om economische invloed. Europa moet zich als een wereldspeler gaan gedragen, anders verliezen we die strijd. En daarvoor heb je een sterke vertegenwoordiger naar buiten toe nodig, met een sterk verhaal, die de verschillende lidstaten allemaal met zich meekrijgt."