Democraten,

Vanmorgen heeft U geluisterd naar het vlammende betoog van Guy Verhofstadt. Het was me uit het hart gegrepen. Als geen ander weet hij de urgentie van een sterk Europa over te brengen. Het is niet meer voldoende dat Europa aarzelend vooruitschuifelt. Als we de kwaliteit van leven in Europa willen behouden moeten we een sprong vooruit maken.

Nog drie maanden te gaan tot aan de Europese verkiezingen van 4 juni. Er is in het verleden vaak geklaagd dat er bij de Europese verkiezingen zo weinig te kiezen viel.

Dat is voor deze verkiezingen wel anders! Er valt iets te kiezen. Nooit eerder waren er zulke scherpe contrasten. Nog nooit eerder was het zo spannend. Niet eerder stond er zoveel op het spel. Zeggen we Ja of Nee tegen een sterk, slagvaardig Europa? Kiezen we voor korte termijn oplossingen of voor de toekomst?

D66 kiest: D66 zegt Ja! tegen Europa, Ja! Tegen de toekomst..

Voor wie Nee! zegt tegen Europa is er ruime keuze bij de overige partijen. Sommigen, zoals de SP en de PVV zeggen ronduit Nee! Andere partijen zeggen "neu_" of "mwa_", of "nu even niet", of ze doen er uit benauwdheid voor de kiezer maar helemaal het zwijgen toe.

Veel partijen propageren krachtig het najagen van het "nationaal belang" als de beste manier om de belangen van Nederlandse burgers te waarborgen.

Maar Europa is geen optelsom van 27 maal het nationaal belang.

Nationalisme biedt geen werkelijke oplossingen. Het is volstrekt onrealistisch, zelfs een gevaarlijke illusie, dat een Europa met 27 nationale veto's nog in staat is om in tijden van crisis krachtdadig op te treden.

Nationalisme biedt troost in bange tijden. Maar het is een fopspeen.

Bovendien werkt het als een boemerang: als één land het doet, doen ze het allemaal. Nederlandse politici die het nationaal belang boven alles willen stellen moeten niet klagen over het nationalisme van andere landen.

De huidige economische situatie toont het belang van een sterk Europa glashelder aan . De economische tegenwind is guur, en houdt voorlopig nog even aan. Maar zonder Europa, zonder Euro, zonder interne markt zouden de Europese burgers naakt in de vrieskou doodvriezen, als het meisje met de zwavelstokjes. Waarbij de nationalistische kletspraatjes, net als haar zwavelstokjes, onze laatste momenten zouden verwarmen en verlichten.

Veel partijen stellen dat U bij de verkiezingen een keuze moet maken tussen Europa en Nederland. Dat is onzin. Een sterk Europa is niet tegen ons eigen belang, het is ons eigen belang.

Democraten, kiezen, stelling nemen is op dit moment belangrijker dan ooit. Als extremisten, populisten en nationalisten een meerderheid dreigen te krijgen, dan móeten we onze stem laten horen.

Op de Top van afgelopen zondag verklaarden de regeringsleiders plechtig dat ze tégen protectionisme zijn. Nou dat is dan fantastisch nieuws, maar zoals ze hier in Rotterdam zeggen: "niet lullen maar poetsen"..

In plaats van plechtige verklaringen zouden de Lidstaten zich om te beginnen gewoon aan de EU marktregels kunnen houden. Daar is al die poespas van een Top niet voor nodig. Protectionisme is namelijk al sinds jaar en dag verboden in de EU..

En als de regeringsleiders protectionisme serieus te lijf willen gaan, dan heeft D66 nog wel een paar suggesties:

Ze zouden bijvoorbeeld ook eindelijk de protectionistische barrières kunnen opheffen voor diensten, waarmee er honderdduizenden banen in Europa ontstaan.

Gratis en voor niks.

Of ze zouden haast kunnen maken met een daadwerkelijk Europese energiemarkt, in plaats van hun nationale kampioenen te spekken en hun markten af te schermen .

Als Europa met één stem spreekt krabt Poetin zich wel twee keer achter zijn oren voordat hij de gaskraan dichtdraait.

In plaats van de eigen nationale postmonopolies met allerlei trucs in het zadel te houden, kan de postmarkt eindelijk worden vrij gemaakt.

Ze zouden ook kunnen overwegen eens ècht werk te maken van een interne markt voor financiële diensten, als de broodnodige onderbouw van de Europese economie.

Dit zouden ze allemaal vandaag al kunnen doen.

Maar het gebeurt niet. Ze kiezen ervoor het niet te doen. Op de Top wordt plechtig verklaard: "Wij zijn tegen protectionisme!". Maar in de kleine lettertjes wordt toegevoegd: " voor zover het strookt met ons nationaal belang. En niet te vergeten met onze nationale herverkiezing ".

Het is verbijsterend dat de nationale politieke leiders zelfs in tijden van crisis niet over hun schaduw heen kunnen springen.  

Eigenlijk een beetje de Brusselse versie van Beetsterzwaag: de leiders verklaren plechtig, met grote eendracht en daadkracht, dat ze hoegenaamd niets zullen ondernemen.

En dan vraag ik me toch in gemoede af: hoe erg moet het worden voordat ze in beweging gaan komen?

Onno Ruding is lid van de werkgroep die voorstellen heeft uitgewerkt voor Europees toezicht op de financiële markten. Hij vertelde afgelopen week bij Paul en Witteman dat naar zijn mening er een volwaardig Europees toezichthouder moet komen. Maar, zo voegde hij eraan toe, dat zou politiek niet haalbaar zijn. Dus heeft de werkgroep een halfbakken compromis voorgesteld.

Ieder kind begrijpt dat je toezicht op Europese markten ook op Europees niveau moet regelen. Waarom kan dit dus niet ogenblikkelijk worden geregeld?!

Democraten,

We hebben ook de keuze tussen korte termijn en lange termijn visie, tussen ons vastklampen aan het verleden of ons richten op de toekomst..

Er wàs een lange termijn visie. In maart 2000 kwamen de regeringsleiders een ambitieus programma overeen: de Lissabon Strategie. Met die Strategie moest Europa in 2010 de meest dynamische, duurzame kenniseconomie ter wereld zijn. Dat is dus over precies een jaar.

Het lijkt er niet op dat we de doelstelling gaan halen. Ook vóór de economische crisis was al duidelijk dat we ook in 2010 nog steeds niet de meest dynamische, duurzame kenniseconomie ter wereld zullen zijn.

Ook Nederland blijft achter, zoals ook blijkt uit het alarmerende rapport van het Innovatieplatform.

Dus wat gaan we doen na 2010? We kunnen ervoor kiezen de handdoek in de ring te gooien, en passief toe te kijken hoe Europa links en rechts wordt voorbij gestreefd door landen als de VS, Brazilië , China en India. Dat is één keuze.

D66 kiest voor ambitie.

Europa heeft zo verschrikkelijk veel potentieel. We zijn ons niet voldoende bewust van onze eigen Europese kracht. Jazeker, Amerikanen zijn dynamisch, echte doeners die van aanpakken weten. Europeanen zijn vaak iets omzichtiger en terughoudender. Maar wij Europeanen hebben een continent gemaakt met de beste kwaliteit van leven van de hele aardbol. Met ambitie en inzet kan Europa koploper in de wereld zijn en blijven op zoveel terreinen. Europa kàn de slimste mensen opleiden. Europa kàn wereldkampioen milieutechnologie worden.

Europa kàn zorgen voor de allerbeste kwaliteit onderwijs en zorg. Europa kàn wereldleider worden in hernieuwbare energie. Europa kan dat! (Ja, wij kunnen het ook!)

Maar dan moeten we koploper wíllen zijn.  Als we ook voor toekomstige generaties een hoge levenskwaliteit willen garanderen, dan moeten we nú voluit kiezen voor de toekomst! En boter bij de vis: dan moeten we bereid zijn ons geld te steken in duurzaamheid, innovatie en kennis.

De doelstellingen voor duurzaamheid en milieu moeten in tijden van crisis niet op ijs worden gezet. Juist nú moeten we een radicale omslag maken naar een duurzame kenniseconomie.

Waarom steken we miljarden in de auto-industrie die al jaren overcapaciteit heeft, die al jaren met staatssteun op de been wordt gehouden, en die er al jaren in slaagt om daadwerkelijke duurzame hervormingen te ontlopen?

Waarom wordt er bezuinigd op onderwijs en onderzoek, als kennis de meest kostbare grondstof ter wereld is?

Waarom beknibbelen we op cultuur en creativiteit, als dat de ingrediënten zijn van innovatie?

Waarom steken we het half miljard euro van dat onzinnige globaliseringfonds van Barroso niet in Europese onderwijs- en onderzoeksprojecten, in plaats van in kwakkelende bedrijven?

Waarom hebben de regeringsleiders op hun Top het niet gehad over miljardensteun aan onderwijs en milieutechnologie in plaats van steun aan Opel en Peugeot?

Om de crisis het hoofd te bieden moet Europa geen subsidie-race aan de auto-industrie starten met Amerika, maar juist net zo veel in onderwijs gaan investeren.

Europa moet zoveel mogelijk knappe koppen aantrekken, en alle obstakels voor kennismigratie wegnemen.

De Lissabon Strategie is nog nèt zo actueel. Ze verdient het om met onverminderde ambitie te worden nagestreefd. D66 gaat in 2010 voor een vernieuwde ambitieuze agenda voor Europa als koploper met duurzaamheid en de kenniseconomie.

D66 kiest voor de toekomst.

Dat betekent ook: zorgen voor gezonde overheidsfinanciën, zodat we de rekening voor de huidige crisis niet neerleggen bij de volgende generaties.

Financiële discipline is juist nu essentieel! Dat betekent niet dat we blind zijn voor de noden van dit moment, zoals Mark Rutte, maar het betekent ook niet dat we de begrotingsdiscipline ineens juichend het raam uit gooien. Volgens het Stabiliteitspact is er bij een oplopend begrotingstekort de plicht een duidelijk plan te hebben hoe en wanneer ze weer binnen de normen denken te komen. Het Stabiliteitspact is dus helemaal geen keurslijf, maar juist een garantie dat er zorgvuldig wordt omgegaan met publiek geld. Ook schrijft het Stabiliteitspact ook voor dat in goede tijden een buffer wordt opgebouwd, en dat de pensioenstelsels vergrijzingsproof moeten worden gemaakt, zoals D66 al jaren betoogt.

Democraten,

Er zijn ook valse keuzen.

In de afgelopen jaren zijn we vaak geconfronteerd met de valse keuze tussen veiligheid en vrijheid, waarbij de vrijheid steeds het onderspit moest delven. D66 heeft steeds de alarmbel geluid over de drastische inperking van burgervrijheden, onder het mom van de strijd tegen terreur.

Veel partijen hebben grif ingestemd met wetten om radicalen de mond te snoeren. Die krijgen nu een koekje van eigen deeg.

D66 heeft, vooral bij monde van Alexander Pechtold, laten zien dat je radicale ideeën niet moet bestrijden door mensen de mond te snoeren, maar door het debat te zoeken.

Er wordt wel eens gezegd dat Pechtold bestaat bij de gratie van  Wilders. De waarheid is dat Wilders slechts één exponent is van een verregaand populistisch klimaat. Andere partijen zwijgen, in de hoop electoraal een graantje mee te pikken, maar de stem van D66 klinkt glashelder.

De PVV gaat ook meedoen aan de Europese verkiezingen. De PVV zal vermoedelijk aansluiting zoeken bij geestverwanten als het Vlaams Belang. 

Ik ben benieuwd naar de details van het verkiezingsprogramma.

Ik kijk uit naar de voorstellen van de PVV voor de economische crisis en de klimaatcrisis.

Ik hoor graag hoe de PVV het toezicht op internationale banken wil gaan regelen.

En vindt de PVV ook dat we tegen misdaad Europees moeten optreden, of vindt de PVV dat onze nationale Bromsnor wel genoeg is in de strijd tegen de georganiseerde internationale misdaad?

Wil de PVV ook één Europees energiebeleid , of is volgens de PVV Nederland in zijn eentje wel opgewassen tegen Gazprom?

Eén ding is duidelijk: de PVV is groot voorstander van vrij verkeer van personen binnen de EU.

Democraten, ik verheug me op het debat met de PVV.

In tijden van economische crisis doen zich weer andere valse keuzen voor.

Zoals de keuze tussen markt en overheid . De twee zijn onlosmakelijk met elkaar verboden. Zonder sterke overheid kan een markt niet naar behoren functioneren.

Maar een overheid kan ook niet zonder markt, hoewel die illusie de laatste tijd weer veel aanhangers heeft gekregen (maar ja, we geloven ook weer massaal in het Scheppingsverhaal ..).

Het is verrassend dat plotsklaps ook ondernemers tot de grootste fans van overheidsingrijpen behoren. Ik vind het wel ironisch dat uitgerekend ondernemend Nederland de overheid verwijt te weinig in te grijpen.

In een sociale markteconomie schept de overheid de voorwaarden, en springt in slechte tijden bij. Dat is goed zo. Maar laten we in alle verwarring één ding vooral niet vergeten: de overheid maakt de economie niet.

Bedrijven zorgen voor bedrijvigheid, voor het genereren van economische groei, welvaart en banen. Niet de overheid. Ook in slechte tijden geldt nog steeds dat ondernemen een kwestie is van kansen en risico's. Bedrijven moeten in eerste instantie toch echt hun eigen broek ophouden.

Nog zo'n valse keuze is die tussen economie en mensenrechten. Onlangs stelde Amerikaans Minister van Buitenlandse Zaken bij een bezoek aan China dat de mensenrechten maar even op een laag pitje gezet moeten worden, dat we nu eerst de economie op de rails moeten krijgen. Voor D66 blijven de mensenrechten en de burgerrechten echter altijd bovenaan de agenda staan. Binnen en buiten Europa.

De mensenrechten, de rechtsstaat en internationale verdragen hebben zwaar te lijden gehad van de strijd tegen terrorisme onder George Bush. De aangekondigde sluiting van Guantanamo is natuurlijk fantastisch. Maar de aarzeling van Europa om een handjevol gevangenen op te nemen is beschamend. Ook al heeft Europa Guantanamo niet zelf bedacht, Europa is steeds een volle bondgenoot geweest in de strijd tegen terreur van de regering Bush. We dragen dus een morele en politieke mede-verantwoordelijkheid voor het oplossen van het probleem.

In een fatsoenlijke democratie wordt verantwoording afgelegd. Dat mag niet naar de achtergrond verdwijnen, omdat we het nu even druk hebben met andere zaken. In de VS is het proces al gaande. Maar ook in Europa moeten de politieke leiders verantwoording afleggen over hun besluiten. Daarom heeft D66 geijverd voor meer helderheid over de Nederlandse steun aan de oorlog in Irak. Daarom MOET er opheldering komen over de rol van Europa in de illegale activiteiten van de CIA. En zeker omdat President Obama heeft aangekondigd dat het programma van illegale uitleveringen door de CIA voorlopig gehandhaafd blijft.

Democraten,

Dan zijn er tenslotte nog de keuzen die niet zijn wat ze lijken. Wie bijvoorbeeld denkt dat de keuze voor één van de middenpartijen eenduidig is, kan behoorlijk  bedrogen uitkomen.

Als je bijvoorbeeld PvdA kiest, welke PvdA krijg je dan? Die van Europees denkende sociaal-liberale PvdAers zoals Thijs Berman of Frans Timmermans, of die van de 50% PvdAers die met Jacques Monasch vonden dat "Europa van het nationale erf af" moet? Of kandidaat René Cuperus, die voor meer Euroscepsis pleit? (of misschien wel Frank "Lekker-weg-in-eigen-land" Heemskerk, die gaat kamperen bij Boer Monasch)

Of als je VVD stemt: krijg je dan de liberale VVD van de mensenrechten, de vrije handel en een open blik naar de wereld? De VVD van Gijs de Vries, Jeanine Hennis en Hans Dijkstal? Of krijg je de conservatieve, nationalistische VVD van Hans van Baalen en Frits Bolkestein?

Als je CDA kiest, krijg je dan het CDA uit de lange Christen-Democratische traditie van Europese eenwording? Het CDA van Europeanen als Gerd Leers en Ben Bot? Of krijg je het CDA van lijsttrekker Wim van de Camp, die met Hans van Baalen wedijvert om de felbegeerde titel van meest nationalistische lijsttrekker .

En dan is er nog één keuze die helaas nog steeds wordt bepaald door nationale regeringsleiders, maar die door het nieuwe Europese Parlement bekrachtigd moet worden: de Voorzitter van de Europese Commissie.

De huidige Voorzitter Barroso heeft  mijns inziens geen tweede termijn verdiend. In 2004 heb ik zijn kandidatuur ook niet gesteund, omdat de nationale regeringen uitdrukkelijk een zwakke Commissievoorzitter wilden, die naar de pijpen van de Europese hoofdsteden zou dansen.

Die verwachting heeft Barroso volledig waar gemaakt.

Inmiddels circuleren er in de Nederlandse pers geruchten dat Premier Balkenende zèlf wel oren heeft naar de functie. Met alle respect voor de Premier, in de huidige roerige tijden hebben we iemand nodig die Europa méér dan "Best Belangrijk" vindt.

We hebben iemand nodig met ruggegraat. Iemand die Europees denkt, en tegenwicht biedt aan de nationale hoofdsteden. Iemand die met kracht en gezag de vernieuwingsagenda voor Europa in de 21e eeuw door kan voeren. Een geloofwaardige partner voor andere wereldleiders.

Er zijn mensen van dat kaliber, met bewezen kennis en capaciteiten voor deze positie . Ook buiten het Old Boys Network. Zoals  Eurocommissaris Neelie Kroes, die bij vriend en vijand respect en gezag heeft afgedwongen.

Ik hoop dat het Kabinet verder kijkt dan korte termijn partijbelangetjes en namens Nederland steun geeft aan een zwaargewicht als opvolger van Barroso. Europa verdient het!

Democraten,

Op 4 juni bepaalt de kiezer of Europa zwak of sterk wordt.

Want D66 kiest, D66 bekent kleur. D66 zegt Ja! tegen Europa, tegen de stroom van nationalisme en populisme in.

D66 kiest voor de toekomst, wij doen niet mee aan korte termijn denken en de ogen sluiten voor de werkelijkheid.

Lang niet iedereen is het met ons eens. Sterker nog, heel veel mensen zijn het rabiaat on eens met onze keuze. Maar dat geeft niet. D66 is de keuze voor mensen die niet bang zijn voor heldere standpunten.

Wie streeft naar een zwak, verdeeld Europa van nationalisme en eigen volk eerst, het Europa van onderonsjes tussen nationale Lidstaten en verlammende veto's kan maar beter niet op D66 stemmen.

Wie streeft naar een sterk en democratisch Europa dat daadkrachtig kan optreden in tijden van crisis, een Europa in de voorhoede van de wereldeconomie, een Europa dat koploper duurzaamheid is en een Europa dat democratie en mensenrechten kan verbreiden in de wereld kan op D66 stemmen.

Dank U wel