Zorgvuldige politiek bedrijven. Dat is de wens van D66-lijsttrekker Thom de Graaf (45) voor de komende vier jaar. En dus duikt hij weer de duikboot in, zoals hij de verkiezingscampagne noemt. Om te hameren op meer macht voor de burger, beter onderwijs en meer groen. En als het even kan niet alleen in oneliners.

,,De energie, het elan en de ambitie zijn er, maar het is een zwaar jaar geweest", zegt De Graaf in zijn statige kantoor in het tweede Kamergebouw. ,,Voor iedereen, niet exclusief voor mij. Je gaat toch weer een soort duikboot in. Je bent er in geweest, je komt er weer uit en nu begint het weer. Het is een ritmecampagne, met veel optredens naar buiten toe, strategieën. Het is anders dan het normale werk. En intensiever."

,,De vorige verkiezingen hebben we heel hard gewerkt, maar uiteindelijk te weinig zetels gehaald. D66 steeg in de peilingen, tot de moord op Pim Fortuyn. De laatste anderhalve week tot aan 15 mei waren onvoorspelbaar. Dat heeft ook ons genekt."

,,Vanaf de formatie hebben we een bizar half jaar in de Kamer gehad. De argumenten telden minder dan de oneliners en de proefballonnen. Heel veel mensen spraken ook mij op straat aan met: `Wat zijn jullie aan aan het doen in de Kamer? Wat een zootje is het.' Het heeft een aantal collega's ertoe gebracht om te zeggen: Ik hou ermee op. Maar voor mij was het bijna een emotionele motivatie om door te gaan. Ik dacht: het kan toch niet zo zijn dat we de politiek zo laten afglijden? Er moet en zal ruimte zijn voor zorgvuldige politiek."

,,Onderwijs heeft absolute prioriteit. Onderwijs en kennis is van doorslaggevend belang. Ik erger me rot aan dat ik dat bij andere verantwoordelijke partijen nauwelijks terugzie. Bij een debat tussen Bos en Zalm in Buitenhof zijn de woorden onderwijs of kenniseconomie niet gevallen. Iedereen praat alleen nog maar over loonmatiging. Dat heeft maar een beperkt effect op de economie. Die kan alleen overleven als we bereid zijn om een voorsprong te nemen op het gebied van innovatie.

Je zult een gedegen financieel beleid moeten voeren. Op sommige punten moet je fors bezuinigen, maar uitgerekend niet op onderwijs."

,,Daarnaast zijn integratie en veiligheid van groot belang. Beide hebben te maken met respect in de samenleving. Gaan we in Nederland roepen dat een bevolkingsgroep alleen maar plichten heeft, of gaan we het evenwichtig benaderen? Ja, er mogen meer plichten worden gesteld. Niet over de toelating, want echte politieke vluchtelingen moeten nog steeds kunnen binnenkomen. Het integratievraagstuk heeft minder te maken met asiel, maar veel meer met de mensen die hier wonen."

,,De tweede generatie allochtonen, maar ook diegenen die hier voor gezinsvorming komen, daar zul je stevige eisen aan moeten stellen. Ook voor die mensen zelf. Het heeft geen zin om te zeggen: komt u naar binnen, u hoeft de taal niet te leren, gaat u maar in isolement. Daarmee help je die mensen en zeker de samenleving niet."

,,Daar staat tegenover dat als je als samenleving zegt: U mag onder die voorwaarden komen, dan moet je ook kansen geven. De samenleving heeft de plicht om te investeren. In werk, in huisvesting. Die beide kanten hebben te maken met beschaving en respect in Nederland."

,,Het veiligheidsprobleem los je niet op door straffen te eisen en meer politie in te zetten. De afgelopen jaren hebben we de straffen al verhoogd en is er veel meer politie bijgekomen. Is het daarmee veiliger geworden in Nederland? Nee."

,,Wij willen wijkveiligheidsplannen opstellen. Openstaan voor wat de bewoners zelf willen. Als zij zeggen: we hebben verschrikkelijk veel last van graffiti en straatroof, omdat er allerlei donkere portieken zijn, dan moet dat als eerste worden aangepakt. Een goed initiatief van minister Van Boxtel was dat buurten een eigen budget kregen. Dat wil ik op veel grotere schaal. Natuurlijk kost dat geld. Ik weet ook wel dat het economisch slechte tijden zijn. Maar veiligheid is geen bezuinigingspost."

,,Waar wel bezuinigd moet worden? Wij denken dat er in de bureaucratie nog heel wat te halen is. Het stikt van de uitvoerende diensten, van enorme ministeries, waarvan wij echt geloven dat die beter kunnen worden georganiseerd. Een ander voorbeeld is aanbestedingen. Als we dat nou eens gewoon volgens de Europese richtlijnen zouden doen. Het inkoopbeleid van het Rijk, daar gaan miljarden in om. Dat kan veel efficienter. Zo hebben we reeksen bezuinigingsvoorstellen die bedoeld zijn om ruimte te scheppen om nieuw beleid te kunnen betalen. Vooral dus onderwijs en ook natuur en milieu."

,,Want wat dit kabinet doet, onder leiding van Balkenende, is geen rentmeesterschap maar krentmeesterschap. Men bezuinigt op natuur. Terwijl dat van levensbelang is. Nederland is een hartstikke druk land. Als we daar niet tegenover zetten: ruimte om je te ontspannen maar ook te genieten van de natuur, is dat niet alleen ecologisch slecht maar ook voor mensen slecht."

,,Bij de zorg gaat het niet eens om heel veel nieuw geld, maar om te zorgen dat we nou eindelijk eens doen wat we de afgelopen jaren hebben bedacht. Zoals het nieuwe ziektekostenstelsel. De PvdA wil dat nu uitstellen en dat is heel slecht. Een plan van Els Borst wordt nu uitgevoerd. Zij heeft afgesproken met ziekenhuizen dat ze meer mogen doen en als ze meer doen krijgen ze ook meer geld. Er is ontzettend veel kritiek op Els Borst geweest, maar de samenwerkende zorgverzekeraars hebben onder leiding van nota bene Hans Wiegel gezegd: Het werkt, Borst had gelijk. De wachtlijsten nemen af. Dan troost ik me maar met de gedachte dat D66 altijd kiest voor de oplossing die op termijn ook echt blijkt te werken."

,,We zouden weer liever regeren dan in de oppositie gaan. Die is wel belangrijk hoor. Een goede oppositie is van levensbelang. Maar D66 is niet opgericht om aan de zijlijn te roepen dat het anders moet."

,,Het CDA kan linksom of rechtsom. De echte linkse partijen, PvdA, SP en GroenLinks willen alleen maar met elkaar regren. Ik vind dat op dit moment geen alternatief. Ik geloof echt niet dat Nederland er beter van wordt als er een regering komt met de SP. Ik zit niet te wachten op weer nieuwe belastingschalen waarmee je mensen die het kunnen betalen naar Belgie jaagt. Ik zit niet te wachten op plannen om Defensie met de helft te korten."

,,De PvdA wil graag regeren met het CDA, de SP en GroenLinks. Dat lijkt mij geen werkbaar alternatief. Dan is de vraag welke alternatieven er wel zijn. Als het CDA en de VVD geen meerderheid halen, sluiten we een coalitie niet uit. We helpen niemand aan een meerderheid, we helpen wel graag een aantal van onze programmapunten aan een meerderheid."

,,Ik hoop dat in januari mensen niet alleen willen kijken naar de performance van de lijsttrekkers, maar ook naar: wat willen die partijen met het land? Wat vinden ze nou echt belangrijk? Ik hoop ook dat de wildwest taferelen van het afgelopen jaar afgelopen zijn. Dat een partij als de LPF een paar maanden tijd nodig heeft om zichzelf te organiseren is begrijpelijk. Maar ik vind dat ze er echt een zootje van hebben gemaakt. Ministers die elkaar de tent uitvochten. De premier, die ook nieuw is, heeft het afgelopen half jaar eigenlijk nooit zijn gezag gebruikt. Ik had heel graag gehad dat hij op een gegeven moment had gezegd: nu is het afgelopen. Ook voor het gezag van de politieke democratie."

,,Het is niet dankbaar om inhoudelijke debatten in de Kamer te houden over bijvoorbeeld de kwestie-Irak of de uitbreiding van de Europese Unie. Dat wordt ondergesneeuwd door debatjes over meneer Nawijn. Je hoeft niet te verwachten dat de televisieprogramma's er bovenop zitten om te laten zien dat er wordt goed en hard gewerkt wordt in de Kamer. Toch moet het wel gebeuren. Van de politiek moet je geen circus maken van jongleurs en clowns. Als je niet oppast gaat het alleen nog maar om goedlachse mensen die een leuk praatje kunnen houden. Dat moet je niet willen in Nederland."

Meer over...

Deel dit item: