Al in het eerste verkiezingsprogramma van D66 van 1967 stond dat burgers recht moeten krijgen op een gemotiveerd antwoord als zij een verzoekschrift indienen. In 1971 werd dit vertaald in een pleidooi voor instelling van een Nationale Ombudsman.

In een samenleving met toenemende overheidszorg moet de burger greep kunnen houden op beslissingen en zo nodig ook eenvoudig de overheid ter verantwoording kunnen roepen. De onafhankelijke ombudsman zou burgers daarbij moeten helpen

Mede dankzij D66 kwam dit instituut per 1 januari 1982 tot stand. In 1999, tijdens het tweede paarse kabinet, werd het instituut van de Nationale Ombudsman ook in de Grondwet vastgelegd.