27 juni 2007

Inbreng Alexander Pechtold

Vorige week dinsdag bekritiseerde ik het gebrek aan hervormingsgezindheid van dit kabinet. Toen wilde de premier niets van hervormingen weten. Een week later komt hij trots terug uit Brussel met een waar Hervormingsverdrag. Niets zo veranderlijk als de mens, zullen we maar zeggen.

Felicitaties gaan te ver. Daarvoor zijn mijn ambities met Europa net iets te groot. Maar het glas is halfvol. Het democratische gehalte en de slagvaardigheid van Europa zijn iets verbeterd. Het motorblok blijft grotendeels overeind.

Het Hervormingsverdrag is weliswaar een bescheiden stap in vergelijking met het Grondwettelijk Verdrag. Met minder tromgeroffel. En het bord spaghetti van Verdragen blijft in stand, zodat Europa weer wat schimmiger is geworden.

Maar: een stap in de goede richting. Want ik stel toch vast dat de premier en ik een heel eind dezelfde richting op willen met Europa. En het streven naar een `ever closer union' -eerst gesneuveld als doelstelling - hebben we weer teruggekregen.

De minister-president zegt te hebben geluisterd naar de zorgen van de mensen. En als zijn analyse is dat het voor velen `te snel, te groot' was, dan kan ik daar een eind in meegaan. Maar ik wil de premier uitdagen ook iemand te worden die wervend spreekt over Europa, iemand naar wie de mensen luisteren.

De Europese Unie is voor D66 een ideaal aan de horizon waar wij concrete stappen naartoe willen zetten. Europa is de beste manier om een hele reeks concrete problemen aan te pakken en kansen te benutten: een sterkere economie, een schoner milieu, vrede en stabiliteit in Afrika en het Midden-Oosten.

Ik zal daarom niet te lang meer blijven stilstaan bij de voornamelijk cosmetische wijzigingen; met alle gevolgen vandien. Maar toch een paar vragen:

Weet Kissinger nu wie hij moet bellen?

Handvest

Het Handvest van de Grondrechten dan. De regering verzekert ons dat de juridische status van een verwijzing materieel gelijk is aan die van de oude versie. Kan zij dit nogmaals bevestigen?

En wat behelst precies het venijnige voetnootje waardoor de werkingssfeer van het Handvest ingeperkt wordt? [1] Kan de minister-president wat uitgebreider ingaan op de voor- en nadelen daarvan? Is hierdoor een drukmiddel verloren gegaan tegen landen als Polen wanneer weer een mensenrechtendemonstratie wordt verboden?

En wat zijn precies de consequenties van de opt-out van het Verenigd Koninkrijk voor de democratische besluitvorming en de uitvoering van Europese besluiten? Het VK heeft de afgelopen jaren veel invloed gehad op het antiterrorisme beleid. Wat betekent het als zij zich aan de gevolgen of uitvoering kunnen onttrekken? Kan de staatssecretaris ook reageren op het oordeel van professor Ziller van het Europese Universiteitsinstituut in Florence dat een uitzonderingspositie voor één land "nonsense" is en bij het Hof waarschijnlijk zal worden aangevochten? [2]

Diensten van algemeen belang

Er is een protocol opgenomen over de diensten van algemeen belang. Dit mag wat D66 betreft geen aanleiding zijn voor hernieuwd protectionisme. Het onderscheid tussen economisch en niet-economisch is altijd een strijdpunt geweest. Hoe dit nu verder zal worden bepaald? Wanneer worden woningbouwcorporaties nu precies als `niet-economische dienst van algemeen belang' gezien, en wanneer vallen zij in de categorie `economisch'? Betekent dit dat hervorming van de woningmarkt in Nederland verder van huis is?

En het schrappen van de doelstelling een vrije concurrentie te bevorderen. Wat zijn hier de juridische consequenties van? Eén van de doelen van D66 met verdere Europese integratie is het realiseren van 30% tot 60% extra economische groei. [3] Is dit doel door minder nadruk op vrije en eerlijke concurrentie verder verwijderd geraakt?

Rol nationale parlementen

De rol van de nationale parlementen wordt iets versterkt. De gele kaart wordt een tintje donkerder. De hoop is uitgesproken dat dit zal leiden tot meer samenwerking tussen de nationale parlementen van Europa. Ik deel die hoop. Het is goed dat ook het Europees parlement bij deze procedure betrokken wordt. [4]

Maar ik blijf erop aandringen dat de Staten-Generaal de bevoegdheden die zij reeds heeft, beter moet benutten. Het is spijtig dat mijn voorstel om een rapporteur in te stellen op een belangrijk Europees dossier niet is overgenomen door de Kamer.

Europese vlag

De Europese vlag is geschrapt. "Omdat de bevolking dit wil", zegt de premier. Maar een ruime meerderheid van de Nederlandse bevolking vindt dat deze vlag `iets goeds' symboliseert. [5] Een prominente plek in de publieke ruimte (op overheidsgebouwen) is dan ook op zijn plaats. (Ik overweeg hierover een motie in te dienen.) Graag een (serieuze) reactie van de premier.

Rijkswet?

Dan een korte vraag over de effecten van het Hervormingsverdrag voor de Nederlandse Antillen. Is daar het afgelopen weekend iets over gezegd? En is er al zicht op de vraag of de goedkeuringswet een Rijkswet wordt?

Toekomst

Maar hoe nu verder? De Intergouvernementele Conferentie zal dit lastig leesbare mandaat proberen uit te werken in een Hervormingsverdrag. Ik neem aan dat de roep om meer transparantie in Europa daarbij niet aan dovemansoren zal zijn gericht.

Met het Hervormingsverdrag wordt een stapje naar voren gedaan. Ik hoor graag van de premier waar we naartoe lopen. Wat zijn de volgende stappen? En hoe zorgen we ervoor dat we volgende keer niet weer worden overvallen? Met het grote arsenaal voetnoten, protocollen en declaraties dreigt een Europa van verschillende snelheden te ontstaan. In welke versnelling wil de premier Nederland zetten?

Referendum

D66 is van mening dat gezien de inhoud die het nieuwe Verdrag lijkt te krijgen een referendum nodig zal zijn. Zowel politiek als juridisch.

Binnenkort zal het wetsvoorstel, dat D66 samen met de PvdA en GroenLinks heeft ingediend, om een raadgevend referendum mogelijk te maken klaar zijn voor plenaire behandeling. Het initiatief tot het houden van een referendum komt dan te liggen waar zij hoort. Niet hier bij ons, maar bij de bevolking.

PvdA-fractievoorzitter Tichelaar zei: "het resultaat is zó goed, ik durf een referendum wel aan." Ik roep de minister-president -die zo trots is op de uitkomst- op deze strijdlust ook te tonen. Ik zal dan náást dit kabinet campagne voeren voor het Hervormingsverdrag.

[1] Zaken als openbare zeden, familierecht en de bescherming van menselijke waardigheid

[2] European Voice, 31 mei 2007

[3] Aangehaald in SCP en CPB rapport: verkenning Europa..

[4] Punt 11, op p. 17 van de Conclusies van het Voorzitterschap

[5] 80% tend to agree: "This flag stands for something good" , Eurobarometer van juni 2007