We zijn een partij van eerst rustig nadenken en dan met een effectieve oplossing komen. Een eerlijke partij ook, die al voor de verkiezingen durft te zeggen dat pijnlijke ingrepen nodig zijn. We gaan er vanuit dat mensen zelf het beste weten wat goed voor hen is en daarom geven we hen zelf de touwtjes in handen.

Bijvoorbeeld doordat wij politici direct afrekenbaar maken voor de kiezer. D66 kiest consequent voor de toekomst in plaats van zich blind te staren op gevestigde belangen.

En wie nu buiten de boot valt, betrekken we er weer bij.

Vaag hoor, nu graag even concreet!

Veel mensen zijn vooral bang om te verliezen wat ze hebben. Hun baan, hun huis, hun pensioen. Heel begrijpelijk, maar wie zich vooral door angst laat leiden komt nooit een stap verder. D66 heeft ook oog voor de mensen die nu geen toegang hebben.

Toegang tot de arbeidsmarkt, bijvoorbeeld. Of de woningmarkt en het openbaar bestuur. Of mensen verder weg, die bij Europa willen horen, of die uit de armoede willen komen door hun landbouwproducten hier te verkopen. Overal worden gevestigde belangen ten koste van nieuwkomers verdedigd.

Maar ondertussen groeit daardoor de tegenstelling tussen jong en oud, arm en rijk, zwart en wit, burger en politicus. Dat deugt niet! Dus willen wij de arbeidsmarkt flexibiliseren, de woningmarkt reorganiseren, werknemers uit alle EU-landen toelaten, de AOW-leeftijd verhogen, mensen met lage inkomens een belastingaftrek geven en landbouwsubsidies afschaffen. En natuurlijk maken wij ons sterk voor het referendum, de gekozen burgemeester en extra belastingaftrek.

Jullie komen toch altijd op je standpunten terug?

D66 zet het denken nooit stil. Wij zijn de enige politieke partij die niet is verbonden aan belangengroepen. Of dat nu de kerk is, de vakbond, de werkgeversorganisaties of de milieubeweging.

Het gaat ons niet om goede sier maken, het gaat ons om de beste oplossing. Door gasboringen in de Waddenzee toe te staan, is er een eind gekomen aan de veel schadelijker kokkelvisserij en is er geld om eindelijk achterstallig onderhoud te plegen. Dus is de Waddenzee er per saldo op vooruit gegaan.

Wij blijven nadenken en gaan dan voor de best mogelijke oplossing. Want de beste maar onmogelijke oplossing klinkt misschien wel leuk, maar daar schiet niemand uiteindelijk iets mee op! Dat noemen wij pragmatisch.

Jullie zijn toch alleen maar voor het referendum en de gekozen burgemeester?

D66 is inderdaad opgericht om mensen meer te zeggen te geven over hoe zij hun eigen land en leven inrichten. Maar wij willen op alle terreinen van de samenleving de barrières tussen insiders en outsiders opheffen. Want iedereen moet de kans krijgen het beste uit zichzelf te halen.

Daarom vinden wij onderwijs ook zo belangrijk. Goed onderwijs is de beste garantie voor maatschappelijke vooruitgang, integratie en samenhang. En als wij iets belangrijk vinden maken wij het ook waar: er is de afgelopen periode dankzij D66 méér in onderwijs geïnvesteerd dan CDA, VVD en PvdA bij elkaar opgeteld hadden beloofd in hun programma's!

Ja, en wat levert dat dan op?

...meer keuzevrijheid

Zonder D66 zouden homo's nog steeds niet mogen trouwen en zouden artsen die meewerken aan abortus of euthanasie nog altijd strafbaar zijn. Zonder D66 zouden slachtoffers van misdrijven nog altijd geen woord mogen zeggen in de rechtzaal en waren alle winkels verplicht klokslag zes uur de deur te sluiten.

...een beter milieu

D66 staat voor een slim en concreet milieubeleid. Sterker nog, geen partij heeft in de afgelopen jaren zoveel waargemaakt voor het milieu als D66.

Dankzij ons kwam er zevenhonderd miljoen euro extra voor natuurontwikkeling, iets waar Natuurmonumenten ons van harte mee complimenteerde. Wij hebben ervoor gezorgd dat er bijna twee miljard is geïnvesteerd in milieuvriendelijke energie, zoals windmolenparken en zonnepanelen.

De komende jaren wil D66 ook een verdubbeling van het bedrag dat uitgetrokken wordt voor schone energie. Dat geld willen we vooral inzetten voor langdurige steun voor zonne-energie en energiebesparing. D66 wil dat binnen tien jaar het hele autopark schoon is.

...een democratischer Europa

D66 is de laatste pro-Europese partij in Nederland, maar wel één die wil dat de kiezer daarover het laatste woord heeft. Daarom maakten wij het referendum over de Europese Grondwet mogelijk.

...meer veiligheid op straat

Veelplegers, die met elkaar voor een meerderheid van de misdrijven zorgen, kunnen tegenwoordig veel effectiever worden aangepakt en behandeld. Daardoor is het veiliger op straat geworden.

Een chronisch heroïneverslaafde die niet behandeld wordt, gaat elke dag uit stelen. Dankzij D66 zijn er honderd extra behandelplaatsen gekomen waar heroïne onder medisch toezicht wordt verstrekt. Dat is praktisch: zonder ideologie of onderbuikgevoelens zorgen wij voor nuchtere oplossingen voor concrete problemen.

...meer geld voor studenten

Toen CDA-minister Van der Hoeven en VVD-minister Zalm de gratis OV-kaart voor studenten wilden afschaffen, stak D66 daar een stokje voor. Net als voor de geplande verhoging van het collegegeld met 200 euro. In plaats daarvan zorgden wij ervoor dat de studiefinanciering voor iedereen met 150 euro werd verhoogd.

...minder gezeur over allochtonen

Voor ons bestaan 'allochtonen' niet, voor ons bestaan er alleen individuele mensen met hun eigen kwaliteiten en problemen. Verwacht van D66 dus geen speciale acties voor nieuwe Nederlanders, of juist eindeloos gezeur over 'vreemdelingen'.

Wij plaatsen mensen niet in hokjes en verwachten geen heil van symboolpolitiek als een verplichte inburgeringscursus of het afschaffen van de dubbele nationaliteit. Waar wij wel in geloven, is in goed onderwijs en werk voor iedereen. Dan schep je ruimte voor mensen om zichzelf te integreren. Dát werkt wel!

En wat vinden jullie van:

...de val van het kabinet

D66 is een hervormingspartij, dus zijn wij er trots op dat wij het vorige hervormingskabinet mogelijk hebben gemaakt. Want mede dankzij die hervormingen staat de Nederlandse economie er nu een stuk sterker voor. Wij wilden het kabinet dan ook niet laten vallen.

Maar wij konden natuurlijk ook geen oogje toeknijpen toen minister Verdonk haar macht misbruikte. Want integriteit gaat voor politiek opportunisme.

...Irak en Uruzgan

D66 is altijd ondubbelzinnig tegen de oorlog in Irak geweest. Niet omdat wij voor Saddam Hoessein waren, maar omdat wij dachten dat er niet veel goeds van zou komen. Helaas krijgen wij daar steeds meer gelijk in. D66 stemde tegen de wederopbouwmissie in Uruzgan, omdat wij geloofden dat die missie geen serieuze kans van slagen zou hebben.

Wij hopen natuurlijk dat wij daarin ongelijk krijgen, maar de eerste tekenen zijn niet zo gunstig. Wij zijn van harte bereid om steun te verlenen aan moeilijke missies in het buitenland. Maar alleen als die uiteindelijk tot een goed resultaat kunnen leiden.

...de Armeense genocide

Wij vinden het onzin om zomaar uit het niets aan alle politici die toevallig een Turkse achtergrond hebben een analyse te vragen van historische gebeurtenissen die 100 jaar geleden hebben plaatsgevonden.

Een massamoord is geen politiek speeltje waarvoor mensen langs etnische lijnen opeens verantwoordelijkheid moeten ervaren. We vragen Balkenende en Bos toch ook niet zonder aanleiding om een uitgebreide erkenning van de misstanden uit de VOC-tijd?

...Bos of Balkenende als premier?

Liever Pechtold natuurlijk, maar inderdaad, die kans is niet zo groot. Anderzijds: zou het niet mooi zijn als u de minister president zelf zou kunnen kiezen? Zodat u echt tussen Bos of Balkenende kunt kiezen? Als u dat wilt is er maar één keus: D66.

Uit: Democraat, november 2006